Kısa cevap: Trench Crusade, Haçlı Seferleri sırasında cehennem kapılarının açıldığı alternatif bir tarihte, 1914 yılında geçen iki kişilik bir skirmish minyatür savaş oyunudur. Her oyuncu bir avuç modelden oluşan bir çeteyi altı yüzlü zarlarla yönetir. Tam kurallar ücretsizdir. Masa, bolca arazi, birkaç d6 ve inç cinsinden bir ölçüm aleti yeterlidir.
Bu yazı, 40ip kanalının (youtube.com/@40ip) yukarıdaki canlı yayınına eşlik ediyor. Yayının konuğu, Warhammer ve Trench Crusade minyatürleri boyayan Efsunlu Fırça kanalından Deniz. Deniz, İzmir'deki Kule Sakinleri derneğinin 15 yıllık üyesi. Sohbet ağırlıkla oyunun dünyasına, özellikle Demir Sultanlık'a odaklanıyor. Biz burada oyun tarafına bakıyoruz: kurallar nasıl işler, ne alınır, nereden başlanır. Yayın Haziran 2025'te yapıldı. O tarihten beri kurallar 1.0 sürümüne geçti ve resmî figürler plastiğe taşındı. Bu güncel durumu da aşağıda topladık.
Trench Crusade nedir?
Trench Crusade, Birinci Dünya Savaşı siperlerini dini fanatizm ve alternatif tarihle birleştiren bir masaüstü minyatür savaş oyunudur. Türü skirmish: yüzlerce askerlik ordular yerine her model ayrı ayrı oynanır, her biri kendi silahı ve becerisiyle sahaya çıkar. Videoda Deniz bunu kabaca 5-15 minyatürlük bir oyun diye tarif ediyor.
Resmî hızlı başlangıç kuralları arka planı tek paragrafta veriyor. Haçlı Seferleri sırasında sapkın bir tapınakçı tarikatı cehennemin güçlerini dünyaya salar. Savaş sekiz yüzyılı aşar ve 1914'te iki siper hattı arasındaki sahipsiz toprakta (No Man's Land) küçük birliklerle sürmektedir. Oyun tam olarak bu çarpışmaları masaya taşır. Zaman çizelgesinin, Demir Sultanlık'ın ve fraksiyonların hikâyedeki yerinin ayrıntısı için Trench Crusade lore ve hikâyesi rehberimize bakabilirsiniz.
Videoda sık geçen bir eleştiriye de değinelim: Trench Crusade'i "40K kopyası" saymak. Sunucu Nasip'e göre benzerlik çoğunlukla karanlık (grimdark) sanat tarzından geliyor. Mekanikler, ölçek ve tema ayrı. Büyük ordulu bir oyunun nasıl işlediğini görmek isterseniz Warhammer 40K nedir yazımız iyi bir karşılaştırma noktası olur.
Trench Crusade'in oyun tasarımını kim yaptı?
Dünyanın ve görsel dilin sahibi Mike Franchina. Franchina, Magic: The Gathering, Diablo IV ve Path of Exile için çalışmış bir konsept sanatçısı ve illüstratör. Kuralları ise Tuomas Pirinen yazdı. Pirinen, Games Workshop'ta Mordheim'ın baş tasarımcısıydı. İkilinin çalışma biçimini Rascal'ın ortak röportajında okuyabilirsiniz.
Videoda Deniz, Pirinen'in en büyük becerisini şöyle özetliyor: atmosferi zar mekanikleriyle hissettirmek. Tek bir mermi büyük bir iblisi de bir kahramanı da düşürebiliyor. Ekibin heykeltıraşı James Sherriff, yayıncısı Factory Fortress Inc. Videoda yeni çizimlerin bir kısmında Des Hanley'nin de imzası olduğu anlatılıyor.
Trench Crusade nasıl oynanır?
İki oyuncu çetelerini masanın iki ucuna dizer ve senaryonun hedefleri için çarpışır. Resmî hızlı başlangıç kurallarına göre çekirdek sistem birkaç basit fikre dayanıyor. Ayrıntılar kural kitabında, ama mantığı şu.
Tur yapısı ve aktivasyon
Her tur üç fazdan oluşur: İnisiyatif, Aktivasyon ve Moral. İnisiyatif daha az modeli olan oyuncuya geçer, eşitlikte zar atılır. Ardından oyuncular sırayla birer model aktive eder. Bir model hareket, hücum ya da geri çekilmeden birini yapabilir. Ateş etme ve dövüş eylemleri de birer kez yapılabilir. Ancak silahında ASSAULT anahtar kelimesi yoksa model aynı aktivasyonda hem ateş edip hem hücum ya da dövüş yapamaz. Sıralı aktivasyon sayesinde rakibiniz turun tamamını izlemez, her hamleye karşılık verir.
Başarı zarı: 2d6 ve +/- DICE
Neredeyse her şey tek bir zarla çözülür: 2d6 atılır, 7 ve üstü başarıdır. 2-6 başarısızlık, 12 ve üstü kritik başarı sayılır. Avantajlar ve dezavantajlar sayıya eklenmez, zarı değiştirir:
- +DICE: Fazladan bir zar atılır, en yüksek iki zar alınır. Yüksekten ateş etmek buna örnek.
- -DICE: Fazladan bir zar atılır, en düşük iki zar alınır. Siper arkasındaki hedefe ya da uzun menzile ateş böyledir.
- Riskli eylemler: Bu zarda başarısız olmak modelin aktivasyonunu hemen bitirir.
Yaralanma ve kan işaretleri
Trench Crusade'de can puanı yok. Vurulan model için ayrıca 2d6'lık bir yaralanma zarı atılır. 2-6 hafif yara getirir ve modele bir kan işareti (Blood Marker) konur. 7-8 modeli yere düşürür (Down), 9 ve üstü ise oyun dışı bırakır. Bir modelde en fazla altı kan işareti birikir. Rakip bu işaretleri harcayarak sonraki zarlarınızı kötüleştirebilir. Yeterince işaret harcanırsa yaralanma zarı üç zara çıkar ve hepsi toplanır. Kutsama işaretleri (Blessing Marker) ise tersine çalışır. Siper savaşının yıpratıcı, kanlı havası doğrudan bu sistemden geliyor.
Moral
Çetenin yarısı yere düştüğünde ya da oyun dışı kaldığında moral zarı atılır. Başarısız olan çete sarsılır (Shaken). Sarsılmış bir çete bir kez daha başarısız olursa kaçar ve oyunu kaybeder. Yani oyun yalnız son modele kadar sürmez, çeteyi ayakta tutmak da bir hedeftir.
Kampanya nasıl işler?
Trench Crusade tek seferlik maçlarla oynanabilir, ama asıl tadı kampanyada çıkıyor. Kampanyada çetenizin parası (ducat), deneyimi ve şan puanları (Glory Points) maçtan maça taşınır. Modeller gelişir, yeni teçhizat alınır. Oyun dışı kalan bir model ise kalıcı olarak kaybedilebilir. Videoda Deniz 12 oyunluk bir kampanya serisinden ve çeteyi destekleyen "patron" fikrinden söz ediyor: Demir Sultanlık için Babıali, Hendek Hacıları için azizler, sapkınlar için büyük iblisler.
Mordheim'ı bilenler bu yapıyı tanıyacak. Pirinen'in tasarım geçmişi burada açıkça hissediliyor: Kazanmak kadar, kaybedilen bir gazinin hikâyesi de oyunun parçası.
Trench Crusade kuralları ücretsiz mi?
Evet. Oyun uzun bir açık oyun testi döneminin ardından 1.0 sürümüne geçti. Resmî duyuruya göre dijital kurallar Digital Rulebook ve Warbands of Trench Crusade olarak ikiye ayrıldı ve ücretsiz kalmaya devam ediyor. Wikipedia'daki sürüm geçmişine göre 1.0.0 Kasım 2025'te çıktı, şu anki sürüm Şubat 2026 tarihli 1.0.2. Ekibin resmî yaşayan kurallar politikası var, kurallar yılda iki kez gözden geçiriliyor. Güncel PDF'leri resmî Trench Crusade sitesinden indirebilirsiniz.
Not: Videonun çekildiği Haziran 2025'te oyun hâlâ 0.x sürümündeydi. Yayında "1.0 çıkmadı" denmesinin sebebi bu. Kickstarter baskısı kural kitabı destekçilere özel, ayrıca satılacak basılı kitap için de ön sipariş açıldı. Oynamak için bunların hiçbiri şart değil.
Türkçe kurallar var mı? Resmî kurallar şu an İngilizce ve Fransızca. Resmî bir Türkçe çeviri bulamadık. Topluluk çevirileri görürseniz bunların resmî olmadığını ve güncel sürümün gerisinde kalabileceğini unutmayın.
Trench Crusade oynamak için neler gerekir?
Resmî hızlı başlangıç kuralları malzeme listesini kısa tutuyor:
- Bir çete: Seçtiğiniz fraksiyondan modeller.
- Düz bir yüzey: Hızlı başlangıç kuralları yemek masasını ideal sayıyor. Kural kitabı 3x3 ft (yaklaşık 90x90 cm) ya da 4x4 ft (yaklaşık 120x120 cm) masa öneriyor. Videoda Deniz'in önerdiği 100x100 cm de bu aralığa oturuyor.
- Bolca arazi: Siperler, kraterler, yıkık yapılar, engeller.
- Altı yüzlü zarlar: Üç farklı renkte d6 seti.
- İnç cinsinden ölçüm aleti: Bütün mesafeler inçle.
- Kurallar: Ücretsiz PDF'ler.
Resmî hızlı başlangıç kuralları gereken arazi miktarını tek ifadeyle özetliyor: "Terrain (and lots of it)". Kaynak: Trench Crusade Quickstart Rules.
Bu vurgu boşuna değil. -DICE kuralı yüzünden siper gerçek bir koruma sağlar. Açık bir masada ateş gücü yüksek çete kolayca kazanır. Arazi doluysa hareket, mevzi ve yakın dövüş önem kazanır. Videoda Deniz siperleri, yıkık kiliseleri ve camileri, bombalama kraterlerini öneriyor. Her şeyi eksiksiz kurmanın bir yıl sürebileceğini, masayı zamanla büyütmek gerektiğini de ekliyor.
Masaya hızlıca bir siper hattı kurmak isterseniz Siper Hattı Arazi Seti Trench Crusade masasına birebir uyan bir başlangıç. Aradaki boşlukları dikenli tel ve kum torbası seti gibi küçük parçalarla doldurmak, siperden sipere geçişi gerçekten tehlikeli kılar. Türkiye'de alışkanlık santimetre olduğu için ölçüm tarafında da hazırlıklı olun. Cm'lik cetvelle her ölçüyü çevirmek yerine bir inç hareket cetveli işi hızlandırır.
Hangi fraksiyonlar var, hangisiyle başlanmalı?
Resmî sitedeki "On Factions, Warband Lists, and Warband Variants" yazısıyla yapı üç katmana oturdu. Önce fraksiyon, sonra o fraksiyonun çete listesi (Warband List), isteğe bağlı olarak da bir çete varyantı (Warband Variant) seçilir. Altı fraksiyonun üçü inançlıların, üçü cehennemin tarafında. Aşağıda her birini oyun tarzı açısından kısaca özetledik. Hikâyedeki yerleri lore rehberimizde.
- Yeni Antakya Prensliği (Principality of New Antioch): Disiplinli, iyi teçhizatlı birlikler ve güçlü ateş gücü. En çok varyanta sahip fraksiyon. Prusya Stoßtruppen'leri ya da İrlanda korucuları gibi tarihî tatlar burada. Kuralları öğrenmek için dengeli bir seçim.
- Hendek Hacıları (Trench Pilgrims): Yakın dövüşe ve inanca dayalı fanatik birlikler. Masada ilerleyip çarpışmayı seven oyuncuya göre.
- Demir Sultanlık (Iron Sultanate): Yeniçeriler, azaplar, simyacıların yarattığı yaratıklar ve Alamut fedaileri. Seçkin birliklerle özel araçları karıştıran, çok yönlü bir fraksiyon. Türk oyuncu için ayrı bir çekiciliği var.
- Sapkınlar Lejyonu (Heretic Legion): Cehennemin askerî kolu. Suikast birimleri, deniz baskıncıları, ağır teçhizat.
- Kara Kâse (The Black Grail): Hastalık ve çürümenin tarafı. Videoda irin ve tümör temalarıyla anlatılan, karanlık estetiği en yoğun fraksiyonlardan biri.
- Yedi Başlı Yılanın Divanı (The Court of the Seven-Headed Serpent): Günahlardan esinli, cehennemin dairelerini temsil eden taraf.
Yeni başlayana genel tavsiyemiz basit: Kurallara değil, gözünüze en çok hitap eden çeteyle başlayın. Uzun bir boyama ve kampanya süreci boyunca o modellere bakacaksınız. Bir başlangıç kutusuyla girmek isterseniz, aşağıda anlatılan Carcass Front kutusundaki iki çete doğal bir ilk eşleşme olur.
Trench Crusade figürleri nereden bulunur?
Burada video ile bugün arasında önemli bir fark var. Yayında anlatıldığı gibi, Trench Crusade ilk yıllarında figürlerini reçine ve 3D baskı dosyası (STL) olarak sattı. Oyuncular kendi yazıcılarıyla, bir arkadaşın yazıcısıyla ya da baskı hizmetiyle model edindi. Deniz, ekibin bu yaklaşımını kapalı ve pahalı model ekosistemlerinin tersi olarak öne çıkarıyor.
Wargamer'ın aktardığına göre 3D baskı zamanla talebe yetişemedi. Ekim 2025'te Essen fuarında ilk plastik kit olan Prusya çetesi tanıtıldı, Kasım 2025'te de plastik seriye geçiş duyuruldu. Büyük yeni çıkışlar artık plastik geliyor. Tale of Painters'a göre ilk başlangıç ve kampanya kutusu Carcass Front'un plastiklerini Archon Studio üretiyor. Kutunun içeriği şöyle:
- İki çete: Heretic Naval Raiders (7 model) ve Procession of the Sacred Affliction (9 model)
- Tank tuzağı ve deniz mayını arazi parçaları, pullar ve zarlar
- İki kişilik anlatı kampanyası ve 2-8 kişilik harita kampanyası içeren kampanya kitabı
Çıkış tarihi kaynaklarda farklı geçiyor. Wargamer kutunun Mart 2026'da Temmuz için duyurulduğunu yazdı, Tale of Painters ise 31 Ağustos 2026 tarihini veriyor. Almadan önce bayinizden güncel stok durumunu sorun. Wargamer'ın incelemesi kutunun arazi açısından ince kaldığını da not ediyor. Masayı yine ayrıca doldurmanız gerekecek.
Üçüncü yol en esnek olanı: Oyun "minyatür agnostik". Kurallar, hayalinizdeki çete için istediğiniz minyatürü kullanmanızı açıkça teşvik ediyor. Ölçek 32 mm civarında, tabanlar 25 ve 32 mm. Elinizde Birinci Dünya Savaşı askerleri ya da benzer ölçekte karanlık fantastik modeller varsa bunlarla başlayabilirsiniz.
Trench Crusade'e nasıl başlanır?
Videodaki tavsiyeleri ve güncel durumu birleştirince şöyle bir yol çıkıyor:
- Kuralları indirip okuyun. Ücretsiz. Önce hızlı başlangıç kurallarıyla mantığı oturtun.
- Bir oyun arkadaşı bulun. Deniz'in tavsiyesi 3-5 kişilik bir arkadaş grubuyla başlamak. Nasip de üniversitelerin bilimkurgu-fantastik kulüplerine ve oyun derneklerine çekinmeden katılmayı öneriyor.
- Bir fraksiyon seçin, küçük başlayın. İlk maç için birkaç modelle oynamak, kuralları öğrenmenin en hızlı yolu.
- Masayı aşama aşama kurun. Birkaç siper ve engel ilk oyuna yeter. Kraterler ve yıkık yapılar zamanla gelir.
- Boyamayı ertelemeyin ama ona takılmayın. Boyasız modelle de oynanır. Boyamaya başladığınızda ise grimdark tarzın temeli çamur, pas ve kandır. Çamur ve toprak efektleri rehberimiz siper askerlerine doğrudan uyar.
- Kampanyaya geçin. Birkaç tek maçtan sonra çetenizi bir kampanyada büyütün.
Deniz'in yayındaki bir sözü de akılda kalmalı: Bunlar sosyal oyunlar, amaç karşılıklı keyif almak. Rekabetçi turnuva oynamak ayrı ve isteğe bağlı bir yol.
Trench Crusade neden bu kadar başarılı oldu?
Rakamlarla başlayalım. Kural kitabı Kickstarter kampanyası 29 Ekim 2024'te 66.666 dolarlık hedefle açıldı ve 12 Kasım 2024'te kapandı. Toplanan tutar 3,3 milyon doların üzerinde, yani hedefin yaklaşık 49 katı (Wargamer, Destructoid). Wargamer destekçi sayısını yaklaşık 20.000 olarak veriyor. Videoda farklı rakamlar telaffuz ediliyor, ama yayımlanmış kaynaklardaki tutar bu.
Başarının nedenlerini videodaki tartışma ve dış kaynaklar birlikte açıklıyor:
- El değmemiş tema. Deniz'e göre Birinci Dünya Savaşı da kitabi dinlerin mitolojisi de minyatür oyunlarında neredeyse hiç işlenmemişti. Trench Crusade ikisini birden aldı.
- Güçlü görsel kimlik. Nasip popülerliğin ana nedenini Franchina'nın çizimlerinde görüyor. Oyun daha kuralları çıkmadan bir sanat dünyası olarak takip edildi.
- Düşük giriş eşiği. Ücretsiz kurallar, istenen modelle oynama serbestisi ve küçük çeteler ilk adımı ucuzlatıyor.
- Topluluğa açıklık. Videoda anlatıldığına göre ekip kural sorularını Discord'da doğrudan yanıtlıyor ve hayran işlerine karşı rahat davranıyor. Uzun açık oyun testi de oyuncuları sürecin parçası yaptı.
Trench Crusade'in geleceği ne olacak?
Bugün itibarıyla somut olan şunlar: Kurallar 1.0.2 sürümünde ve yaşayan kurallar politikasıyla güncelleniyor. Yeni çıkışlar plastik. Fraksiyon, çete listesi ve varyant yapısı yeni düzene oturdu. Gaming Trend'in haberine göre Eylül 2026'da, Carcass Front'un ardından "Operation Leviathan" adlı ilk dünya çapında kampanya duyuruldu.
Videoda Nasip, oyunun on yıl içinde 40K gibi büyük bir markaya dönüşeceğinden emin olduğunu söylüyor. Bu bir hayran tahmini, ama yön belli. Resmî bir video oyunu, RPG ya da roman duyurusu ise bulamadık.
Sık sorulan sorular
Trench Crusade oynamak için kaç figür gerekir?
Az. Videoda Deniz oyunu kabaca 5-15 minyatürlük bir skirmish olarak tarif ediyor. Carcass Front kutusundaki iki çete de 7 ve 9 modelden oluşuyor. Yani kalabalık ordular kurmadan, bir hafta sonu boyayabileceğiniz kadar modelle ilk oyuna başlayabilirsiniz.
Başka markaların figürleriyle oynanabilir mi?
Evet. Kurallar istediğiniz minyatürle oynamayı açıkça teşvik ediyor ve videoda bu yaklaşım "minyatür agnostik" diye anılıyor. Önemli olan modelin hangi birimi temsil ettiğinin net olması ve taban boyunun mantıklı olması. Turnuvalarda kurallar farklı olabilir, organizatöre sorun.
Trench Crusade hangi ölçekte?
Oyun 32 mm ölçekli bir minyatür oyunu olarak tanımlanıyor, tabanlar 25 ve 32 mm. Tale of Painters, Carcass Front incelemesinde detay ve döküm kalitesini Warhammer kitleriyle kıyaslıyor. Bu ölçeğe uygun arazi ve aksesuarlar bu masada rahatça kullanılır.
Trench Crusade'in başlangıç seti var mı?
Evet, ilk başlangıç ve kampanya kutusu Carcass Front. İçinde iki çete, arazi parçaları, pullar, zarlar ve kampanya kitabı var. Çıkış tarihi kaynaklarda farklı geçtiği için Türkiye'deki bayilerden güncel durumu sormanızı öneririz. Kutu şart değil, kurallar ücretsiz.
Trench Crusade'in Warhammer'dan farkı ne?
Ölçek ve model sayısı. Trench Crusade az modelli bir skirmish, her model ayrı aktive olur ve 2d6 tabanlı tek bir başarı zarı kullanılır. Kurallar ücretsiz, figür seçimi serbest. Warhammer 40K ise büyük ordularla oynanan, kendi figür ekosistemine dayalı bir sistem. Tema da farklı: bilimkurgu değil, alternatif tarih.
Trench Crusade'e başlamaya değer mi?
Az modelle oynanan, kampanyası güçlü, atmosferi yoğun bir oyun arıyorsanız evet. Kuralları ücretsiz indirip birkaç modelle deneyerek riski en aza indirebilirsiniz. Oyunun yetişkin kitleye (Mature) yönelik olarak sınıflandırıldığını ve yoğun dini temalar içerdiğini bilerek karar verin.
Siper hattını kurdunuz, çetenizi seçtiniz. Sıra masada buluşmakta. Karargah'a katılın, maçlarınızı ve boyadığınız çeteleri paylaşın. Boyamaya yeni başlıyorsanız rehberlerimiz sizi bekliyor.
